2016-17 Türkiye tasfiyeleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Jump to navigation Jump to search
2016-17 Türkiye tasfiyeleri
2016 Türkiye askerî darbe girişimi
AK Parti-Gülen Hareketi çatışması
2016-17 Türkiye tasfiyeleri'nın Turkey'da bulunduğu yer
Ankara
Ankara
İstanbul
İstanbul
2016-17 Türkiye tasfiyeleri (Turkey)
Tarih 16 Temmuz 2016 – devam ediyor
Yer Başta Ankara ve İstanbul gibi yüksek memur nüfusu olan şehirler olmak üzere ülke geneli.
Son durum Türkiye hükûmeti asker, yargı, medya ve eğitim üzerindeki denetimini sağlamlaştırdı.
Yaklaşık 140.000 hakim, eğitimci, polis ve devlet memuru açığa alındı veya görevden uzaklaştırıldı ve 36.000 kişi tutuklandı.[1]
Taraflar
Türkiye Türkiye Hükûmeti
Türkiye Cumhurbaşkanı
Gülen Hareketi
• Eğitim, gazetecilik, adalet ve askerî alanlarda çalışan Fethullah Gülen destekçileri (iddia)
Yurtta Sulh Konseyi
Muhalifler
• Eğitim, gazetecilik, adalet, siyaset ve askerî alanlarda çalışan hükûmet karşıtları
Öne çıkan kişiler
Recep Tayyip Erdoğan
Binali Yıldırım
Hulusi Akar
Ümit Dündar
Fethullah Gülen (dini lider)
Sayı
Türkiye Sadık Türk Silahlı Kuvvetleri birlikleri[2]

Türkiye Millî İstihbarat Teşkilatı
Türkiye TBMM
Türkiye Yargı
Türkiye Polis

Gülenci memurlar

Gülenci yargı mensupları
Gülenci eğitim
Gülenci medya

Muhalif eğitmenler ve Kürt kökenli siyasetçiler
Barış İçin Akademisyenler
Gülenci olmayan birçok hükûmet karşıtı
Kayıplar
Yok 15.846 gözaltı[3] (10.012 asker, 1.481 yargı üyesi)[4][5]
Gözaltılardan 8.133 tutuklu[6][7][8][9]

15 üniversite, 1.043 özel okul, 1.229 vakıf, 19 sendika, 35 sağlık kurumu, 16 televizyon kanalı, 23 radyo istasyonu, 45 gazete, 15 dergi ve 29 yayınevi kapatıldı.

2016-17 Türkiye tasfiyeleri, Türkiye hükûmetinin 15 Temmuz'daki darbe girişimi sonrasında başlattığı ve hâlen sürdürdüğü tasfiye silsilesi. Darbe girişimine karıştığı iddia edilen askerlerin hızlıca yakalanmasının ardından tutuklamalar, silahlı kuvvetlerin diğer unsurlarını ve bunun yanı sıra devlet memurları ile özel işletmecileri de kapsayacak şekilde genişleyip büyüdü. İktidarın darbe girişiminden sorumlu tuttuğu Gülen Hareketi mensuplarının tasfiyesiyle başlayan süreç, bu hareketin hem darbe girişiminde aktif olarak yer almayan hem de girişimin farkında olmayan takipçilerini etkiledi. İlerleyen aylarda tasfiye süreci Türkiye'deki laik ve İslamcı siyasi çevreler arasındaki iktidar mücadelesini yansıtacak bir hâle geldi.[10] Darbeden sonraki ilk haftada on binlerce asker ve devlet memuru tasfiye edildi.[11] Önlenen darbenin sonraki günü olan 16 Temmuz'da 2.745 hakim hızlıca görevden uzaklaştırılarak göz altına alındı.[12][13] Bunu 100.000'den fazla yetkilinin görevden alınması, gözaltına maruz kalması veya yetkilerinin askıya alınması takip etti.[14][15][16] İlan edilen olağanüstü hâl şartları ile birlikte AK Parti, kanun hükmünde kararnameler yayımlayarak kamuda görevden almaları sürdürdü. Kasım'ın başında sayı 110.000'e ulaşırken ay sonuna doğru 125.000'i geçti.[17][18] Ocak 2017'ye gelindiğinde toplam 135.000'in üzerinde kişi ihraç edilmiş oldu, bir sonraki ay sayı hemen hemen 140.000'i buldu.[19][20]

Tasfiyeler, darbecilerle ilişkili görülen çeşitli televizyon kanalları ile gazetelerinin kapatılmasının ardından genişletilerek muhalif olarak nitelenen birçok gazetecinin tutuklanması ve Nisan 2017'den bu yana Vikipedi'nin engellenmesiyle devam etti.[21][22][23][24][25] Eylül 2016'dan beri tasfiyeler, olağanüstü hâl koşullarıyla birlikte PKK ile ilişkisi olduğu düşünülen kişileri de kapsar hâle geldi. 12.000 öğretmen ve 24 seçilmiş belediye başkanı, henüz kanıtlanmamış PKK ile ilişkili terörizm suçlamaları yüzünden görevden alındı.[26] Ancak bir süre sonra PKK ile ilişkisi olduğu düşünülerek açığa alınan öğretmenlerden 9 bin 474'ü görevine iade edildi.[27]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Turkey suspends 291 navy personnel over links to failed coup, Reuters
  2. ^ "The Latest: Parliament speaker says lawmakers safe". Associated Press. 15 July 2016. http://bigstory.ap.org/article/e9096c0529414e8f959d86f8897e62be/latest-report-turkish-military-says-its-taken-control. Erişim tarihi: 15 July 2016. 
  3. ^ "Erdogan back in Ankara as thousands hit by Turkey purge". Guardian Newspapers. 20 Temmuz 2016. 22 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161022214848/http://guardian.ng/news/erdogan-back-in-ankara-as-thousands-hit-by-turkey-purge/. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2016. 
  4. ^ "240 Turkey's regime supporters killed in failed coup attempt" (İngilizce). İstanbul: Kuwait News Agency. 19 Temmuz 2016. 4 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161004150725/http://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2512989&Language=en. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2016. 
  5. ^ "Military says 8,651 soldiers participated in Turkey’s coup attempt". Hürriyet Daily News. Ankara. 4 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161004193502/http://www.hurriyetdailynews.com/military-says-8651-soldiers-participated-in-turkeys-coup-attempt.aspx?pageID=238&nID=102137&NewsCatID=341. Erişim tarihi: 7 August 2016. 
  6. ^ "Turkey left reeling after failed coup". The Nubian Times. 20 Temmuz 2016. http://thenubiantimes.com/turkey-left-reeling-after-failed-coup/. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2016. 
  7. ^ "208 people killed by coup attempters: Turkey's PM". Hürriyet Daily News. Ankara. 4 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161004193452/http://www.hurriyetdailynews.com/208-people-killed-by-coup-attempters-turkeys-pm-.aspx?pageID=238&nID=101745&NewsCatID=341. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2016. 
  8. ^ "MEB'te 15 bin kişi açığa alındı, 21 bin öğretmenin lisansı iptal". NTV. http://www.ntv.com.tr/turkiye/mebte-15-bin-kisiaciga-alindi-21-bin-ogretmenin-lisansi-iptal,M0MP9gAjX0uGmGAe96Y5mA. Erişim tarihi: 19 Temmuz 2016. 
  9. ^ "Turkey says 103 generals, admirals detained after Turkey's failed coup attempt". Hürriyet Daily News. 18 Temmuz 2016. 4 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161004193448/http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-says-103-generals-admirals-detained-after-turkeys-failed-coup-attempt.aspx?pageID=238&nID=101757&NewsCatID=509. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2016. 
  10. ^ Metin Gurcan (12 Ekim 2016). "Power struggle erupts in Turkey’s security structure". Al-Monitor. http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2016/10/turkey-power-struggle-between-islamists-and-secularits.html. Erişim tarihi: 29 Ekim 2016. 
  11. ^ "The Scale of Turkey’s Purge Is Nearly Unprecedented". The New York Times. 2 Ağustos 2016. http://www.nytimes.com/interactive/2016/08/02/world/europe/turkey-purge-erdogan-scale.html. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2016. 
  12. ^ Frazer, Susan; Dominique, Soguel (16 Temmuz 2016). "Turkey quashes coup; Erdogan vows 'heavy price' for plotters". Austin American-Statesman/AP. 16 Temmuz 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.mystatesman.com/news/ap/international/turkish-president-says-hes-in-control-coup-falteri/nrzBT/. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2016. 
  13. ^ "Turkey's top judicial board HSYK orders detention of 2,745 Gülen-linked judges over coup attempt". dailysabah.com. 17 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170117190139/http://www.dailysabah.com/politics/2016/07/16/turkeys-top-judicial-board-hsyk-orders-detention-of-2745-gulen-linked-judges-over-coup-attempt. Erişim tarihi: 16 Temmuz 2016. 
  14. ^ "Turks See Purge as Witch Hunt of ‘Medieval’ Darkness". The New York Times. 16 Eylül 2016. http://www.nytimes.com/2016/09/17/world/europe/turkey-erdogan-gulen-purge.html. 
  15. ^ "Turkey launches mass raids against 'Gulen-linked' businesses". ABC News. 18 Ağustos 2016. http://www.abc.net.au/news/2016-08-18/turkey-launches-mass-raids-against-27gulen-linked27-businesses/7764694. 
  16. ^ Sariyuce, Isil; Dewan, Angela (20 Temmuz 2016). "Turkey declares three-month state of emergency". CNN.com. 25 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161125163605/http://edition.cnn.com/2016/07/20/europe/turkey-failed-coup-attempt/index.html. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2016. 
  17. ^ "Turkey draws Western condemnation over arrest of Kurdish lawmakers". Reuters. 4 November 2016. 5 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161105160802/http://www.reuters.com/article/us-turkey-security-kurds-idUSKBN12Y2XA. Erişim tarihi: 4 November 2016. 
  18. ^ NORDLAND, Rod; TIMUR, Safak (22 Kasım 2016). "15,000 More Public Workers Are Fired in Turkey Crackdown". 29 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170129000019/https://www.nytimes.com/2016/11/22/world/europe/turkey-erdogan-coup-fired.html. 
  19. ^ "Tüm kamuda 135 bin 356 kişi ihraç edildi". Milliyet. 10 Ocak 2017. http://www.milliyet.com.tr/-tum-kamuda-135-bin-356-kisi-ihrac-ekonomi-2376226/. Erişim tarihi: 8 Şubat 2017. 
  20. ^ "Yeni KHK yayımlandı... İşte ihraç edilenlerin tam listesi". Akşam. 8 Şubat 2017. http://www.aksam.com.tr/guncel/yeni-khk-yayimlandi/haber-593857. Erişim tarihi: 8 Şubat 2017. 
  21. ^ Letsch, Constanze (31 Ekim 2016). "Turkey shuts 15 media outlets and arrests opposition editor". The Guardian. 5 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170805103127/https://www.theguardian.com/world/2016/oct/30/turkey-shuts-media-outlets-terrorist-links-civil-servants-press-freedom. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2017. 
  22. ^ "Counting the closures: Turkey's media shutdown". Al Jazeera. 5 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170805102730/http://www.aljazeera.com/programmes/listeningpost/2016/11/counting-closures-turkey-media-shutdown-161106055258438.html. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2017. 
  23. ^ Yeginsu, Ceylan (27 Temmuz 2016). "Turkey Expands Purge, Shutting Down News Media Outlets". The New York Times. 5 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170805101232/https://www.nytimes.com/2016/07/28/world/europe/turkey-media-newspapers-shut.html. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2017. 
  24. ^ Kingsley, Patrick (30 Nisan 2017). "Turkey Purges 4,000 More Officials, and Blocks Wikipedia". The New York Times. 28 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170728171833/https://www.nytimes.com/2017/04/30/world/europe/turkey-purge-wikipedia-tv-dating-shows.html. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2017. 
  25. ^ "Turkey blocks Wikipedia under law designed to protect national security". The Guardian. 29 Nisan 2017. 5 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20170805103010/https://www.theguardian.com/world/2017/apr/29/turkey-blocks-wikipedia-under-law-designed-to-protect-national-security. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2017. 
  26. ^ Kurds become new target of Ankara’s post-coup purges, 2016, http://almon.co/2qmj 
  27. ^ "PKK bağlantısı iddiasıyla açığa alınan 10 bin 400 öğretmenden 9 bin 474'ü göreve iade edildi". t24.com.tr. 8 Aralık 2016. 9 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20161209012942/http://t24.com.tr/haber/pkk-baglantisi-iddiasiyla-aciga-alinan-10-bin-400-ogretmenden-9-bin-474u-goreve-iade-edildi,375631. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2017.