Muş (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Jump to navigation Jump to search
Muş
—  İl  —
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Doğu Anadolu
Yönetim
 - Vali Seddar Yavuz
Yüzölçümü
 - Toplam 8,196 km2 (3,2 mi2)
Nüfus (2015)[1]
 - Toplam 411.216
 - Kır 250.328
 - Şehir 160.888
Zaman dilimi UDAZD (+3)
İl alan kodu 436
İl plaka kodu 49
İnternet sitesi: muş.gov.tr

Muş, Türkiye Cumhuriyeti'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir ildir.

Merkez, Bulanık, Malazgirt, Varto, Hasköy ve Korkut ilçeleri ile birlikte, Muş İli Nüfusu: 406.501'dir. (2016 sonu).[2] Geçimini genellikle tarım ve hayvancılık ile sağlayan halkın büyük bir bölümü köylerde ikamet etmektedir. İl merkezinin denizden yüksekliği: 1334 m.'dir.

İklim

Bölgenin denize uzak ve yüksek olması nedeniyle karasal iklimin etkisi görülür. Çok geniş bir bölge olması ve yükseklik farklarına bağlı olarak iklim özellikleri farklılaşır

Ekonomi

Başlıca geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. İrili ufaklı fabrikalar da mevcuttur.

Yerel yönetim

2016 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 107 mahalle ve ayrıca 366 köy vardır.[2]

Nüfus

Muş İli Nüfusu: 406.501'dir. Bu nüfusun %51,98'i şehirlerde yaşamaktadır (2016).[2] İlin yüzölçümü 8.650 km²'dir.[3] İlde km²'ye 47 kişi düşmektedir. (Bu sayı merkez ilçede 69, Hasköy İlçesinde 99’dur.) İlde yıllık nüfus artış oranı %-0,54 olmuştur.[2]

Muş il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Sıra Fark Şehir - Kır
1965[4] 198.716 59
  %16     32.503
166.213     %84  
1970[5] 234.250 57 %18Dark Green Arrow Up.svg
  %19     44.889
189.361     %81  
1975[6] 267.203 59 %14Dark Green Arrow Up.svg
  %20     54.723
212.480     %80  
1980[7] 302.406 55 %13Dark Green Arrow Up.svg
  %24     71.077
231.329     %77  
1985[8] 339.492 54 %12Dark Green Arrow Up.svg
  %23     78.477
261.015     %77  
1990[9] 376.543 48 %11Dark Green Arrow Up.svg
  %27     101.154
275.389     %73  
2000[10] 453.654 46 %20Dark Green Arrow Up.svg
  %35     159.503
294.151     %65  
2007[11] 405.509 47 -%11Red Arrow Down.svg
  %35     142.913
262.596     %65  
2008[12] 404.309 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %34     138.089
266.220     %66  
2009[13] 404.484 47 %0Dark Green Arrow Up.svg
  %34     139.332
265.152     %66  
2010[14] 406.886 47 %1Dark Green Arrow Up.svg
  %35     143.624
263.262     %65  
2011[15] 414.706 46 %2Dark Green Arrow Up.svg
  %37     152.064
262.642     %63  
2012[16] 413.260 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %37     154.472
258.788     %63  
2013[17] 412.553 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %38     156.411
256.142     %62  
2014[18] 411.216 47 -%0Red Arrow Down.svg
  %39     160.888
250.328     %61  
2015[19] 408.728 47 -%1Red Arrow Down.svg
  %40     163.040
245.688     %60  
Güncel Nüfus Değerleri Tablosu (2017):[20]

Muş ili nüfusu: 404.544'dür. Bu nüfusun % 52,89'u şehirlerde yaşamaktadır (2017 sonu). İlin yüzölçümü 8.650 km²'dir. İlde km²'ye 47 kişi düşmektedir. (Bu sayı Hasköy'de 99’dur.) İlde yıllık nüfus  % 0,48 azalmıştır.

2018 yılında TÜİK verilerine göre merkez ilçeyle beraber 6 İlçe, 23 belediye, bu belediyelerde 110 mahalle ve ayrıca 366 köy vardır.

Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: Merkez (% 0,64)- Korkut (-% 2,37).

İlçelerin Nüfusu ve Artış Oranları-Belediye, Mahalle, Köy Sayıları-Şehir ve Köy Nüfusları ve Oranları-Km2 ye Düşen Kişi Sayısı
İlçe Nüfus 2017 Nüfus Artışı % Belediye S. Mah.Say. Şehir nüfus Köy Say. Köy Nüfus Şehirli % Alanı km² Yoğunluk
Bulanık 80.703 -0,77 7 29 42.153 56 38.550 52,23 1.948 42
Hasköy 25.837 -1,55 2 6 14.584 17 11.253 56,45 264 99
Korkut 25.232 -2,37 2 7 6.090 30 19.142 24,14 775 33
Malazgirt 51.546 -2,01 2 16 21.668 74 29.878 42,04 1.595 33
Muş Merkez 190.814 0,64 9 45 119.795 96 71.019 62,78 2.750 69
Varto 30.412 -1,48 1 7 9.656 93 20.756 31,75 1.318 23
Muş 404.544 -0,48 23 110 213.946 366 190.598 52,89 8.650 47

Eğitim

Muş Alparslan Üniversitesi 2007 yılında kurulmuştur. Daha öncesinde ise çevredeki diğer üniversitelere bağlı olarak ilde yükseköğretim kurumları mevcuttu.

Konum

Konum Bilgileri Tablosu

Konum Bilgileri
İlçe Kuruluş Yılı[21] Alanı km²[3] Rakım mt. Merkeze km[22] Ulaşan Yollar[22]
Bulanık Cumh.önce 1.948 1.488 101 -01, 49-05
Hasköy 1987 264 1.277 18 -30, 49-28
Korkut 1990 775 1.315 28 -02=>49-25, -30 (Hasköy)=>49-25
Malazgirt Cumh.önce 1.595 1.532 127 -01, 49-06, 49-09
Muş Merkez   2.750 1.334   -09, -30, 49-75
Varto Cumh.önce 1.318 1.519 56 -08, 49-76
Muş Cumh.önce 8.650      

Spor

Ana madde: Muş'ta spor

2017-18 Sezonu sonunda, futbol liglerindeki tek takımı Muşspor FC, futbol Bölgesel Amatör Lig (BAL)'deki grubunu 9.tamamlamıştır. Ayrıca futbol kadın 3.liginde 2 takımı, voleybol 2.liginde erkeklerde 2, kadınlarda 1 takımı bulunmaktadır. Voleybol erkekler bölgesel liginde de 5 takımı yer almıştır. Küme düşen ya da yükselen takım olmamıştır.

Muşspor FC, Ziraat Türkiye Kupası birinci turunda Dersimspor’u elemiş, 2.turda Kars 36 Spor’a elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: Muş Şehir Stadı (2.250), Atatürk Spor Salonu (1.500) ve Muş Kapalı Yüzme Havuzu (500)'dur.

Kaynakça

  1. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDMw3uB. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  2. ^ a b c d Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :0 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  3. ^ a b Kaynak hatası: Geçersiz <ref> etiketi; :1 isimli refler için metin temin edilmemiş (Bkz: Kaynak gösterme)
  4. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspxW0dB. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnpDl4h. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtqcrFrC. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BturyfPb. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwwUMOe. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btyc3Iah. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0mPKMY. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu29fHVw. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3znnwz. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEBcnOE. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFnzmIG. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuH4yPrd. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxra5mN. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  17. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVBOpL4. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  18. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6WFDMw3uB. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  19. ^ "2015 genel nüfus sayımı verileri" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
  20. ^ TÜİK 1 Şubat 2018 verileri
  21. ^  İçişleri Bakanlığı- İller İdaresi Genel Müdürlüğü
  22. ^ a b Karayolları Genel Müdürlüğü

Dış bağlantılar