Vikipedi:Haftanın seçkin maddesi/26. Hafta 2016

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
London news c1877 - scanned constantinopole(1996)-Opening of the first parlement.png
Türkiye'de anayasal süreç, 1808 tarihinde ilan edilen Sened-i İttifak ile başlayıp günümüze kadar devam etmektedir. II. Mahmud döneminde, Alemdar Mustafa Paşa tarafından hazırlanan Sened-i İttifak, merkezî otoriteyi taşrada hâkim kılmak için Rumeli ve Anadolu âyanları ile Osmanlı Devleti arasında 29 Eylül 1808'de imzalandı. Osmanlı'da Sened-i İttifak ile Türk tarihinde ilk defa devlet iktidarı sınırlandırıldığından, bu belge Türk tarihinde ilk "anayasal belge" kabul edilmektedir. Abdülmecid döneminde 3 Kasım 1839 tarihinde Mustafa Reşid Paşa tarafından hazırlanan Tanzimat Fermanı ilan edildi. Bu ferman ile padişah, fermanda ilan edilen ilkelere ve konulacak kanunlara uyacağına yemin etti. Tanzimat Fermanı'nın tamamlayıcısı ve pekiştiricisi olan Islahat Fermanı, Abdülmecit tarafından 1856 yılında "ferman" olarak ilan edildi. Tanzimat döneminde yetişen ve Genç Osmanlılar olarak bilinen aydın ve yazarlar, Avrupa'dan etkilenerek meşrutiyet yönetimini savunmaya başladılar ve meşrutiyeti ilan ettirmek için Abdülaziz'i tahttan indirerek yerine II. Abdülhamid'i getirdiler. 23 Aralık 1876'da Mithat Paşa'nın hazırladığı Kânûn-ı Esâsî ilan edilerek meşrutiyete geçildi. Şekli kritere göre bir anayasa olarak kabul edilmesi nedeniyle Türk tarihinin ilk anayasası olan ve 12 bölüm ile 119 maddeden oluşan Kânûn-ı Esâsî'nin 113. maddesi gereğince, padişah olağanüstü durumlarda anayasayı askıya alabilirdi. (Devamı...)